Er lijkt een verband te zijn tussen de kleuren en giftigheid van kikkers
vrijdag 27 januari 2012 15:33
Gifkikkers hebben felle kleuren. Ze vallen enorm op. Maar dat vinden ze helemaal geen probleem, want met die kleuren waarschuwen ze roofdieren dat het héél onverstandig is hen te vangen en op te eten. Ze zijn namelijk extreem giftig.
Gek genoeg zijn kikkers niet allemaal even fel gekleurd, en vertonen ze ook allerlei kleuren. De ene gifkikker is fel rood, de andere blauw, en weer een andere schitterend geel. Zit daar een extra ‘waarschuwing’ aan vast?
Martine Maan van de Rijksuniversiteit Groningen en Molly Cummings van de universiteit van Texas in Austin denken die extra ‘kleurcode’ gebroken te hebben. Maan bestudeerde een gifkikker uit Panama, de Dendrobates pumilio, die veel verschillende verschijningsvormen heeft. In sommige gebieden is hij geel met zwarte stippen, elders fel oranje en weer ergens anders donkerblauw. Maan ontdekte dat die kleurvariatie samenhangt met enorme verschillen in giftigheid.
De ene D. pumilio was wel veertig keer zo giftig als de andere. En er lijkt een verband te bestaan tussen die kleuren en die giftigheid. Samen met Molly Cummings berekende Maan hoe opvallend de kleuren zijn, als ze gezien worden door de ogen van vogels. En toen bleek dat de gifkikkers die – door de ogen van vogels – het meest opvallend gekleurd zijn, ook het meest giftig zijn. Vogels kunnen dus aan een kikker zien hoe giftig die is.
De mate van giftigheid is overigens niet aangeboren. Om giftig te worden, eten de kikkers giftige mijten, mieren en andere giftige ongewervelde dieren. Die diertjes zijn niet overal even talrijk, en dus zijn de kikkers niet overal even giftig. De kleuren zijn dus ook niet aangeboren; ze lijken een gevolg te zijn van de (dankzij dat smerige eten opgebouwde) giftigheid van de kikker.
En dat juist vogels deze boodschap kunnen ‘zien’, komt doordat vogels de belangrijkste natuurlijke vijanden zijn van kikkers in de jungle, en dus ook van Panamese gifkikkers. Wanneer de gifkikkers bekeken werden door ‘andere ogen’, valt dat verband bijna weg. Voor krabben en slangen, die ook kikkers eten maar waarvan de ogen anders in elkaar zitten (en die de kleurige kikkers dan ook heel anders ‘zien’), hebben de felle kleuren veel minder voorspellende waarde. De gifkikker wil dus vooral vogels duidelijk maken: kijk mij eens mooi zijn! Ik ben erg giftig!
